Moment, w którym rodzic zaczyna się zastanawiać, czy jego dziecko potrzebuje psychologa, jest zwykle trudny. Z jednej strony pojawia się niepokój, z drugiej - obawa przed błędną oceną, stygmatyzacją albo odmową ze strony samego nastolatka. Psycholog dla nastolatka nie jest ostatecznością ani dowodem na coś złego w rodzinie - to specjalista, który pomaga młodemu człowiekowi poradzić sobie z tym, z czym naprawdę trudno poradzić sobie samemu.
Adolescencja - kiedy “normalny bunt” przestaje być normalny
Okres dorastania wiąże się z naturalnymi zmianami w zachowaniu. Nastolatek kwestionuje autorytety, szuka własnej tożsamości, bywa drażliwy i wycofany. To zjawisko biologiczne i psychologiczne, z którym mierzy się każda rodzina.
Problem zaczyna się wtedy, gdy zmiany są zbyt gwałtowne, zbyt długo trwają lub wyraźnie zakłócają codzienne funkcjonowanie. Rodzice często pytają: skąd wiadomo, kiedy przekroczona jest ta granica?
Różnica tkwi w czasie i nasileniu
Chwilowe rozdrażnienie po trudnym dniu to jedno. Kilkutygodniowe wycofanie, płaczliwość, brak zainteresowania tym, co wcześniej sprawiało radość - to coś innego. Jeśli niepokojące zachowanie utrzymuje się przez ponad dwa tygodnie i wpływa na szkołę, sen, relacje lub jedzenie, warto skonsultować się ze specjalistą.
Sygnały, które powinny skłonić rodzica do działania
Nie ma jednego pewnego objawu wskazującego, że nastolatek potrzebuje pomocy psychologicznej. Zwykle jest to kilka współwystępujących sygnałów:
- Wyraźny i długotrwały spadek nastroju, płaczliwość, apatia
- Wycofanie z życia towarzyskiego - rezygnacja ze spotkań z rówieśnikami, zamykanie się w pokoju
- Nagły spadek wyników w szkole u ucznia, który dotąd dobrze sobie radził
- Zaburzenia snu: trudności z zasypianiem, budzenie się w nocy, nadmierna senność w ciągu dnia
- Zmiany w odżywianiu: odmowa jedzenia, obsesyjne liczenie kalorii, kompulsywne jedzenie
- Samookaleczenia lub wzmianki o chęci skrzywdzenia siebie
- Sięganie po alkohol lub inne substancje
- Silny, przewlekły lęk, napady paniki, unikanie konkretnych sytuacji
Samookaleczenia i myśli samobójcze wymagają natychmiastowej reakcji - w takich przypadkach wizyta u psychiatry powinna nastąpić jak najszybciej. Nie warto czekać, aż “samo przejdzie”.
Jeśli obserwujesz u swojego dziecka kilka z powyższych objawów, przeczytaj też: Depresja u nastolatków: 10 sygnałów, które powinny zaniepokoić rodzica.
Psycholog czy psychiatra - jak to rozróżnić?
Wielu rodziców zastanawia się, do kogo właściwie powinni się zwrócić. Ogólna zasada jest prosta: psycholog zajmuje się diagnozą psychologiczną, wsparciem i psychoterapią. Psychiatra to lekarz, który może postawić diagnozę kliniczną i - jeśli zajdzie taka potrzeba - wdrożyć leczenie farmakologiczne.
W praktyce wiele wizyt zaczyna się od psychologa. Jeśli podczas konsultacji okaże się, że potrzebna jest ocena psychiatryczna, specjalista odpowiednio pokieruje dalej. Nie trzeba z góry decydować, do kogo iść - ważne, żeby w ogóle zacząć. O objawach wymagających szybkiej oceny psychiatrycznej przeczytasz w artykule: Kiedy warto zgłosić się do psychiatry?
Jak rozmawiać z nastolatkiem o wizycie u psychologa?
To jedno z najtrudniejszych pytań, z jakim zgłaszają się do nas rodzice. Nastolatek może reagować oporem, złością lub obojętnością - propozycja wizyty u specjalisty bywa przez niego odebrana jako sygnał, że “coś z nim nie tak” albo że rodzic go nie rozumie.
Kilka zasad, które pomagają w tej rozmowie:
Mów o tym, co widzisz, nie o tym, co oceniasz. Zamiast “Musisz iść do psychologa, bo zachowujesz się nieznośnie” - powiedz: “Widzę, że od jakiegoś czasu jest ci ciężko. Chciałabym, żebyś miał kogoś, z kim możesz porozmawiać.”
Wyjaśnij, na czym polega poufność. Wielu nastolatków boi się, że psycholog powie rodzicom wszystko. Tymczasem specjalistę obowiązuje tajemnica zawodowa - to, co nastolatek mówi w gabinecie, pozostaje między nim a terapeutą.
Zaproponuj jedno spotkanie, nie terapię. Nie musisz na starcie przekonywać do długotrwałego procesu. Wystarczy zaproponować pierwsze spotkanie - “żeby sprawdzić, jak to wygląda”. Dla wielu nastolatków ten jeden krok jest wystarczający, żeby podjąć decyzję o kontynuacji.
Nie zmuszaj. Terapia ma sens tylko wtedy, gdy dziecko jest choć w minimalnym stopniu gotowe do współpracy. Przymus przynosi odwrotny skutek i niszczy zaufanie.
Więcej o rozmowie z dzieckiem na trudne tematy znajdziesz w artykule: Jak rozmawiać z dzieckiem o emocjach?
Jak wygląda pierwsza wizyta u psychologa?
Pierwsza wizyta ma charakter konsultacyjny. Psycholog rozmawia zarówno z rodzicem, jak i z samym nastolatkiem - zwykle osobno, co daje mu poczucie bezpieczeństwa i większą swobodę wypowiedzi.
Na pierwszym spotkaniu nie diagnozuje się, nie “etykietuje” i nie decyduje od razu o długotrwałym leczeniu. Specjalista stara się zrozumieć sytuację dziecka i ocenić, jaka forma wsparcia będzie najlepsza. Może to być psychoterapia, konsultacje, praca nad konkretnymi umiejętnościami lub - jeśli zajdzie taka potrzeba - ocena psychiatryczna.
Wizytę można odbyć stacjonarnie lub online. Dla wielu młodych ludzi wizyta online jest łatwiejszym pierwszym krokiem - odbywa się w znajomym środowisku, bez konieczności fizycznego stawiania się w gabinecie.
Psycholog dla nastolatka - jak znaleźć pomoc w regionie?
Centrum Wsparcia przyjmuje pacjentów w trzech lokalizacjach: Grudziądz, Lipno i Golub-Dobrzyń. Specjaliści pracują z młodzieżą w ramach psychologii dziecięcej i młodzieżowej. Na wizytę nie jest potrzebne skierowanie.
Dzieci i młodzież do 18. roku życia mogą korzystać z wizyt w ramach NFZ - szczegóły dostępne są podczas rejestracji. Płatności gotówką i kartą.
Aby umówić wizytę, zadzwoń lub skorzystaj z portalu MyDr:
- Grudziądz: 537 170 117
- Lipno: 530 012 828
- Golub-Dobrzyń: 570 508 848
Skierowanie nie jest wymagane.
Powiązane artykuły: