Ataki paniki należą do jednych z bardziej przerażających doświadczeń, z jakimi zgłaszają się pacjenci do gabinetów psychologicznych. Nagły, gwałtowny lęk, poczucie utraty kontroli, przekonanie o zbliżającej się śmierci - te odczucia są jak najbardziej realne, choć nie stanowią bezpośredniego zagrożenia dla życia. Rozumienie tego, czym są ataki paniki, to pierwszy krok do skutecznego radzenia sobie z nimi.
Czym jest atak paniki?
Atak paniki to nagły epizod intensywnego lęku, który narasta szybko i osiąga szczyt w ciągu kilku minut. Towarzyszy mu szereg silnych objawów fizycznych, które często sprawiają, że osoby doświadczające go po raz pierwszy trafiają na izbę przyjęć, podejrzewając zawał serca lub inną poważną chorobę.
Sam napad nie zagraża życiu - choć trudno w to uwierzyć w jego trakcie. Trwa zazwyczaj od 5 do 20 minut, po czym stopniowo ustępuje. Problem pojawia się, gdy ataki zaczynają się powtarzać i człowiek organizuje całe życie wokół unikania kolejnych napadów.
Jak rozpoznać objawy ataku paniki?
Objawy mogą dotyczyć zarówno ciała, jak i sposobu myślenia. Do najczęściej zgłaszanych należą:
- szybkie, mocne bicie serca lub kołatanie
- duszność, poczucie braku powietrza
- ból lub ucisk w klatce piersiowej
- drżenie rąk lub całego ciała
- zawroty głowy, poczucie omdlewania
- mrowienie lub drętwienie kończyn
- uderzenia gorąca lub zimna, nadmierne pocenie się
- nudności lub dyskomfort w żołądku
- poczucie nierealności otoczenia lub siebie samego
- strach przed utratą kontroli lub “zwariowaniem”
- przekonanie o zbliżającej się śmierci
Nie każdy atak paniki przebiega identycznie. U części osób dominują objawy fizyczne, u innych - myśli katastroficzne. Bez względu na formę, jest to doświadczenie wymagające uwagi i często profesjonalnego wsparcia.
Skąd biorą się ataki paniki?
Przyczyny ataków paniki są złożone i zazwyczaj wynikają ze splotu kilku czynników jednocześnie.
Czynniki biologiczne
U osób podatnych na ataki paniki układ nerwowy reaguje nadmiernie na bodźce, które inni uznają za neutralne. Mózg uruchamia sygnał alarmowy w sytuacjach obiektywnie bezpiecznych - jakby “czujnik dymu” był przestawiony na zbyt czułe ustawienia. Predyspozycje genetyczne oraz tendencja do hiperwentylacji mogą nasilać tę reaktywność.
Czynniki środowiskowe i psychologiczne
Ataki paniki często pojawiają się po intensywnym stresie, wyczerpaniu lub trudnych wydarzeniach - utracie pracy, śmierci bliskiej osoby, poważnej chorobie. Niedobór snu, nadmiar kofeiny i używanie substancji psychoaktywnych mogą wyzwalać kolejne napady.
Ważną rolę odgrywa też sposób, w jaki interpretujemy własne objawy fizyczne. Osoby, które traktują przyspieszone bicie serca jako sygnał zagrożenia, wpadają w błędne koło: lęk nasila objawy, a nasilone objawy pogłębiają lęk.
Co robić podczas ataku paniki?
W trakcie napadu wiele osób czuje się zupełnie bezradna. Kilka prostych strategii może jednak pomóc skrócić czas trwania ataku lub zmniejszyć jego intensywność.
Spowolnij oddech. Wdech przez nos przez 4 sekundy, wydech przez usta przez 6-8 sekund. Długi wydech aktywuje przywspółczulny układ nerwowy, który naturalnie hamuje reakcję stresową.
Nazwij to, co się dzieje. Powiedzenie sobie “to atak paniki, nie zawał, to minie” może przerwać nakręcanie się lęku. Atak paniki zawsze się kończy - nawet jeśli w jego trakcie trudno w to wierzyć.
Zaangażuj zmysły - technika 5-4-3-2-1. Skup uwagę na 5 rzeczach, które widzisz, 4 których możesz dotknąć, 3 które słyszysz, 2 które czujesz zapachem i 1 którą smakujesz. Ta technika przenosi uwagę z ciała na otoczenie i pomaga przywrócić poczucie zakorzenienia w teraźniejszości.
Nie uciekaj z sytuacji. Jeśli napady pojawiają się w określonych miejscach, unikanie przynosi chwilową ulgę, ale wzmacnia lęk na przyszłość. Stopniowe oswajanie trudnych sytuacji - najlepiej z pomocą terapeuty - jest bardziej skuteczne długoterminowo.
Kiedy zgłosić się po pomoc?
Jeden napad paniki niekoniecznie oznacza zaburzenie lękowe. Jeśli jednak ataki się powtarzają, zaczynasz unikać coraz więcej sytuacji albo żyjesz w stałym napięciu między napadami - rozmowa ze specjalistą jest uzasadniona.
Do psychologa lub psychoterapeuty można zgłosić się bez skierowania, na wizytę prywatną. W Centrum Wsparcia psychoterapia dorosłych dostępna jest w Grudziądzu, Lipnie i Golubiu-Dobrzyniu.
Jak wygląda leczenie ataków paniki?
Terapia poznawczo-behawioralna (CBT) jest jedną z najskuteczniejszych metod w pracy z atakami paniki i zaburzeniem lękowym napadowym. Pacjent uczy się rozpoznawać i korygować myśli nasilające lęk, a stopniowo oswaja się z sytuacjami, których wcześniej unikał.
W niektórych przypadkach, szczególnie gdy napady są bardzo nasilone, pomocna bywa też farmakoterapia. O ewentualnym leczeniu farmakologicznym decyduje psychiatra, który może współpracować z psychoterapeutą. Wizyty psychiatryczne dostępne są w naszych gabinetach w Lipnie i Golubiu-Dobrzyniu.
Dla osób, które z różnych powodów nie mogą dotrzeć na wizytę stacjonarną, dostępna jest psychoterapia online. W pracy z atakami paniki jest ona równie skuteczna jak spotkania w gabinecie.
Jeśli doświadczasz ataków paniki i szukasz pomocy, możesz umówić wizytę przez system MyDr lub zadzwonić bezpośrednio do naszych gabinetów:
- Grudziądz: 537 170 117
- Lipno: 530 012 828
- Golub-Dobrzyń: 570 508 848
Nie potrzebujesz skierowania. Przyjmujemy płatności gotówką i kartą.